سيد محمد حسن بني هاشمي خميني

437

توضيح المسائل مراجع ( فارسي )

مسائل اختصاصى بهجت : مسأله 1844 اگر مال كسى را گرفت ، ولى نه به عنوان امانت و نه به عنوان ديگر ، ضامن است . بهجت : مسأله 1845 اگر امانت را با اكراه قبول كرد و بعد از آن كه اكراه بر طرف شد باز هم مال را نگه داشت ، ولى قصد قبول امانت يا قصد رضايت به عقد اكراهى را نداشت ضامن است . بهجت : مسأله 1846 اگر كسى امانت دار را با اكراه به تلف كردن مال وادار كرد ، وادار كننده ضامن است و بنا بر أقرب تلف كننده ضامن نيست به شرط آن كه از آنچه بر آن اكراه شده بود ، تجاوز نكرده باشد . بهجت : مسأله 1847 اگر ظالمى بخواهد امانت را غصب كند و شخص امين توانايى دفع ظالم را داشته باشد ، واجب است او را دفع كند و چنانچه دفع نكند با اين كه حرجى هم بر او نداشته و ظالم امانت را غصب كند ، امانتدار ضامن است ، و همچنين اگر حفظ امانت بستگى به دادن قسمتى از آن داشته باشد ، لازم است بدهد تا بقيهء مال حفظ شود و چنانچه ندهد و در نتيجه ظالم همهء مال را غصب كند ، مقدارى را كه قابل حفظ كردن بود ضامن است . و اگر دفع ظالم متوقف بر اين باشد كه شخص امين مالى را پرداخت كند ، جايز است و بلكه اگر ضرر و حرجى براى او ندارد ، در صورتى كه امكان اذن گرفتن از امانت گذار يا ولىّ او ( و لو حاكم شرع ) نباشد ، واجب است آن مال را بپردازد و مىتواند به اين قصد بدهد كه بعداً به امانتگذار رجوع كند و از او بگيرد . بهجت : مسأله 1848 اگر حفظ امانت متوقّف بر آن باشد كه دروغ بگويد ، پس اگر مىتواند ، بايد توريه كند و اگر نمىتواند ، واجب است دروغ بگويد تا امانت حفظ شود و اگر دروغ نگفت و امانت محفوظ نماند ضامن است ، بلكه اگر قسم دروغ لازم شد ، واجب است قسم بخورد و گرنه ضامن است . بهجت : مسأله 1849 اگر امانتگذار مالى را از امانت گيرنده غصب كرده ، امانت گيرنده مىتواند از مال امانت به همان مقدار به عنوان تقاص بردارد و پس ندهد و اگر امانت گذار مال شخص ديگرى را غصب كرده و آن را امانت گذاشته ، پس بر امين واجب است آن مال را به غاصب پس ندهد بلكه در صورت امكان بايد از رسيدن آن به دست غاصب جلوگيرى نمايد ، و اگر غاصب بميرد و ورثهء او امانت را مطالبه كنند ، واجب است امين مُنكِر وجود امانت شود ، ولى در صورت علم به غصبى بودن ، جايز نيست آن را به عنوان امانت قبول كند ، مگر آن كه اطمينان داشته باشد كه مىتواند به مالك اصلى برگرداند . بهجت : مسأله 1850 اگر براى حفظ امانت مسافرت لازم باشد ، واجب است مسافرت نمايد يا امانت را رد نمايد . بهجت : مسأله 1851 اگر مال تلف شود و كوتاهى امانت گيرنده هم در حفظ امانت ثابت شود يا خودش اعتراف كند ، ولى در قيمت آن اختلاف شود ، قول امين كه مُنكِرِ زيادىِ قيمت است ، مقدّم مىشود . مسأله 2338 اگر صاحب مال ديوانه شود كسى كه امانت را قبول كرده بايد فوراً امانت را به ولىّ او برساند و يا به ولىّ او خبر دهد و اگر بدون عذر شرعى مال را به ولىّ او ندهد ( 1 ) و از خبر دادن هم كوتاهى كند و مال تلف شود ، بايد عوض آن را بدهد . ) * ( 1 ) مكارم : و مال تلف شود ضامن است ، مگر اين كه ولىّ او اجازه دهد امانت به حال خود بماند .